bingöllü üye
|
Özel yaşamı
Orhan Pamuk 7 Haziran 1952'de varlıklı bir ailenin son çocuğu olarak İstanbul'un Nişantaşı semtinde dünyaya geldi. Babası da, dedesi ve amcası gibi yüksek mühendisti. Aile servetinin temelini dedesi atmıştı. Babası IBM firmasının Türkiye bölümünde genel müdürlük yapmış olan Gündüz Pamuk, annesi 1700'lü yıllarda Girit valiliği yapmış olan İbrahim Paşa'nın soyundan gelen Şeküre Hanım'dır.
Orhan Pamuk çalışma esnasındaOrhan Pamuk, Cevdet Bey ve Oğulları (1982) kitabındaki gibi bir ev ve ailede, İstanbul'un Nişantaşı semtinde büyüdü. Uzun yıllar ressam olma hayali kurarak Robert Kolej'de okudu. İstanbul Teknik Üniversitesi'nde okurken, mimar ya da ressam olamayacağına karar verip okulu bıraktı. Devam zorunluluğu olmadığı için yazıya daha çok vakit ayırabileceğini düşünerek İ.Ü. Gazetecilik Enstitüsü'ne girdi ve buradan mezun oldu. Ardından başladığı yüksek lisans eğitimini yarım bıraktı. Fakat Kar romanı dışında bu meslekte hiç çalışmadı.
Orhan Pamuk 1982 yılında Aylin Türegün'le evlendi. 1991'de Rüya isimli bir kız çocuğu sahibi olan çift 2001 yılında boşandı. Orhan Pamuk'un ağabeyi Şevket Pamuk İktisat tarihçisi olup Boğaziçi Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
1985-1988 yılları arasında Iowa Üniversitesi tarafından verilen International Writing Program (IWP) kursuna katıldı. Amacı dünyanın değişik bölgelerinden gelen ve gelecek vaat eden yazarların Amerikan hayatını tanımaları ve kitaplarını yazabilecek güzel bir ortama kavuşmaları olan kurs sonrasında kendi deyimiyle "hayatı değişti". İlk kitabından itibaren yurtiçinde ve yurtdışında ödüller aldı. Kitapları hem çok satıldı hem de edebi açıdan olumlu tepkiler aldı.
Yazarlık kariyeri
Orhan Pamuk yazarlığa 1974 yılında başladı. 1979 yılında ilk romanı olan Karanlık ve Işık ile katıldığı Milliyet Roman Yarışmasında birincilik ödülünü Mehmet Eroğlu ile paylaştı. Aynı romanı 1982 yılında Cevdet Bey ve Oğulları adı altında tekrar yayımlandı. 1983 yılında bu kitapla Orhan Kemal Roman Ödülüne layık görüldü.
İstanbul: Hatıralar ve Şehir (2003)Pamuk'un daha sonra yazdığı kitaplar da çok sayıda ödül kazandı. İkinci romanı olan Sessiz Ev 1984 yılında Madaralı Roman Ödülünü kazandı. Bu romanın Fransızca tercümesi de 1991 yılında Prix de la Découverte Européenne ödülüne hak kazandı. 1985 yılında yayımlanan tarihi romanı Beyaz Kale 1990 yılındaABD'de Independent Award for Foreign Fiction ödülünü kazandı ve Türkiye dışında daha çok tanınmasını sağladı. Orhan Pamuk, 2002 yılında yayımlanan Kar kitabını, Türkiye'nin etnik ve politik meseleleri üzerine kurulu bir politik roman olarak tanımlamaktadır. Kar romanı Amerika'da 2004 yılında "yılın en iyi 10 kitabından biri" olarak gösterilmiştir. Yıllar geçtikçe Orhan Pamuk'un Türkiye dışındaki ünü artmaya devam etti. 1998 yılında yayımlanan Benim Adım Kırmızı 24 dile çevrildi ve 2003 yılında İrlanda'nın ünlü International IMPAC Dublin Literary Award ödülünü kazandı.
Romanlarının dışında, yazılarından ve söyleşilerinden seçmelerin ve bir hikâyesinin yer aldığı Öteki Renkler (1999) ve Ömer Kavur'un yönettiği Gizli Yüz adlı filmin senaryosu (1992) vardır. Bu senaryo, 1990 yılında yayımladığı Kara Kitap romanındaki bir bölümden yola çıkılarak yazılmıştır.
Orhan Pamuk, romancılığının yanısıra insan hakları, düşünce özgürlüğü, demokrasi ve benzeri konulardaki düşüncelerini makaleler ve söyleşiler yoluyla aktarmaktadır. Şubat 2005 tarihinde İsviçre'de yayımlanan Tages-Anzeiger, Basler Zeitung, Berner Zeitung ve Solothurner Tagblatt adlı gazetelere haftalık ek olarak çıkan Das Magazin dergisine verdiği demeçte ifade ettiği "Bu topraklarda 30 bin Kürt ve 1 milyon Ermeni öldürüldü ama hiç kimse bunları konuşmaya cesaret edemiyor." sözleri Türkiye'de büyük eleştirilere neden oldu. Yazar, Kürt sorunu ve Ermeni soykırımı iddiaları ile ilgili bu sözleri yüzünden Türklüğe hakaret suçuyla 6 ay ila 3 yıl hapis istemiyle mahkemeye verildi. Mahkeme dünya çapında büyük ilgi uyandırdı. Orhan Pamuk'a karşı açılan bu dava T.C. Adalet Bakanlığının onayını gerektiriyordu. Bu onay verilmeyince 23 Ocak 2006 tarihinde mahkeme yetkisizlik kararı verdi ve dava düştü[2].
Orhan Pamuk ABD'de yayımlanan Time dergisinin 8 Mayıs 2006 tarihli sayısının "Time 100: Dünyamızı Biçimlendiren Kişiler" başlıklı kapak yazısında tanıtılan 100 kişiden biri oldu[3].
Nobel Ödülü
Orhan Pamuk 12 Ekim 2006 tarihinde Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanarak Nobel Ödülünü kazanan ilk Türk vatandaşı olarak tarihe geçti. Nobel ödüllerini dağıtan İsveç Akademisine (Svenska Akademien) yakın çevreler Orhan Pamuk'tan ziyade Adonis adıyla tanınan Suriyeli şair Ali Ahmet Said'e şans tanımaktaydılar. Ancak Akademinin 12 Ekim 2006 günü saat 14:00 civarında yayımladığı basın bildirisinde:
"2006 Nobel Edebiyat Ödülü "Kentinin melankolik ruhunun izlerini sürerken kültürlerin birbiriyle çatışması ve örülmesi için yeni simgeler bulan" Orhan Pamuk'a verilmiştir."
sözleriyle Nobel Edebiyat Ödülünün Orhan Pamuk'a verildiği resmen açıklandı.
Romancılığı
Benim Adım Kırmızı (1998)Orhan Pamuk'un romancılığı postmodern roman kategorisinde değerlendirilmektedir[4]. Eleştirmen Yıldız Ecevit Orhan Pamuk'u Okumak adlı kitabında [5]onun avangard romancılığını değerlendirmektedir. Özellikle Beyaz Kale, Kara Kitap, Yeni Hayat, Benim Adım Kırmızı, Kar romanları postmodern romanın özgün örnekleri sayılmaktadır. Bu kitaplarda Pamuk hem edebiyat türleri arasında geçişkenlik sağlamakta, hem de geçmiş-bugün, doğu-batı, gelenek-modernlik, eski-yeni geçişkenlikleriyle yapıtlarını üretmektedir. Bunu yaparken Pamuk özellikle postmodern romanın önemli bir ögesi olan üst kurmaca tekniğini kullanmasıyla önem kazanmaktadır. Pamuk dilsel oyunlara rağbet etmemekle birlikte, yapıtlarında çoğulluk görülür ve birçok karakter söz alarak anlatıyı farklı yönlerden geliştirir. Özellikle Benim Adım Kırmızı romanının her bölümünde yeni bir anlatıcı karşımıza çıkar ve bize kendisini ve olayların gelişimini anlatır. Aynı şekilde edebiyat tarihçisi Jale Parla da Don Kişot'tan Günümüze Roman adlı kapsamlı yapıtında[6], Benim Adım Kırmızı'dan hareketle Orhan Pamuk'un romancılığını karşılaştırmalı edebiyat bağlamında irdeler. Parla'ya göre Pamuk, Türk romanının aldığı önemli dönemeçlerin sahibi olan bir yazardır. Doğu-batı sorunsalıyla estetik düzeyde hesaplaşmaya yönelen Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay gibi önemli yazarlardan birisidir Pamuk; bu sorunsalı kültürel ve felsefi içerimleriyle edebiyatına taşımış, özellikle Kara Kitap'ta bu tema bağlamında önemli, çok katmanlı bir edebi metin örneği sergilemiştir.
Eleştiriler
Milliyetçi kesimlerce sık sık yerilen yazar, Derin Dalga diye adlandırılan, genç vatansever öbek tarafından "Batı'nın Türkiye'deki kalemi olarak tanımlanmaktadır. Aynı çevrelerde isminin birlikte anıldığı yazarlar arasında Elif Şafak ve Yaşar Kemal gibi ünlü isimler de yer alıyor. Ayrıca yazılarında başka eserlerden kaynak göstermeden alıntı yaptığı iddiaları da gündeme getirilmiştir.
Orhan Pamuk'un Nobel Edebiyat Ödülünü kazanması değişik tepkilerle karşılaştı. Yazarı görüşlerinden dolayı geçmişte eleştirmiş bazı kişiler kazandığı ödülden dolayı tebrik ederken, bazı kişiler ödülün Pamuk'a Türkiye'yi aşağılayıcı tutumundan dolayı verildiği iddiasında bulunarak Pamuk'a sırt çevirmeyi tercih ettiler. Basında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in Orhan Pamuk'u kutlamadığına dikkat çekildi[7].
Orhan Pamuk'un yargılanmasına sebep olan Kürt ve Ermeniler hakkında söylemiş olduğu sözlerin yanında eserlerinde Atatürk hakkında kullandığı üslup ve yazıları da oldukça eleştrildi. Aşağıdaki paragraf yazarın kitaplarından alıntıdır:
"Çocukluğunda kız kardeşiyle tarlada karga kovalayan sapık bir padişah... Sonra kasaba meydanına dolanır, Atatürk heykeline sıçan güvercinleri ayıplar... Atatürk kendini içkiye vermiş meyhane kalabalığına Cumhuriyet'i emanet etmiş olmanın güveniyle gülümsüyordu... Atatürk'ün leblebi zevkinin ülkemiz için ne büyük bir felaket olduğu..." [8] [9].
Yayımlanmış eserleri
Türkçe
Cevdet Bey ve Oğulları, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1982, ISBN 975-470-455-4
Sessiz Ev, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1983, ISBN 975-510-215-9
Beyaz Kale, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1985, ISBN 975-470-454-6
Kara Kitap, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1990, ISBN 975-470-453-8
Gizli Yüz, senaryo, İstanbul, Can Yayınları, 1992, ISBN 975-470-503-8
Yeni Hayat, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 1995, ISBN 975-470-445-7
Benim Adım Kırmızı, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 1998, ISBN 975-470-711-1
Öteki Renkler, yazılarından ve söyleşilerinden seçmeler, 1999, ISBN 975-470-765-0
Kar, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 2002,ISBN 975-470-962-9
İstanbul: Hatıralar ve Şehir, anı, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları (YKY), 2003, ISBN 975-08-0716-2
İngilizce Çeviriler
The White Castle, (Beyaz Kale) Türkçeden çeviren: Victoria Holbrook, New York: Braziller, 1991.
The Black Book, (Kara Kitap) Türkçeden çeviren: Güneli Gün, New York: Farrar, Straus, 1994.
The New Life, (Yeni Hayat) Türkçeden çeviren: Güneli Gün, New York: Farrar, Straus, and Giroux, 1997.
My Name is Red, (Benim Adım Kırmızı) Türkçeden çeviren: Erdağ M. Göknar, New York: Knopf, 2001.
Snow, (Kar) Türkçesinden çeviren: Maureen Freely, New York: Knopf, 2004.
Istanbul: Memories and the City, (İstanbul: Hatıralar ve Şehir) Türkçeden çeviren: Maureen Freely, New York: Knopf, 2005.
Rusça Çeviriler
Господин Джевдет и его сыновья (Gospodin Dzhevdet i ego synov'ja - Cevdet Bey ve Oğulları), 1982.
Тихий дом (Tihij dom - Sessiz Ev), 1983.
Белая крепость (Belaja krepost', Beyaz Kale), 1985.
Чёрная книга (Chjornaja kniga - Kara Kitap), 1990.
Новая жизнь (Novaja zhizn' - Yeni Hayat), 1995.
Меня зовут Красный (Menja zovut Krasnyj - Benim adım Kırmızı), 1998.
Другие цвета (Drugie cveta - Öteki Renkler), 1999.
Снег (Sneg - Kar), 2002.
Стамбул: воспоминания и город (Stambul: vospominanija i gorod - İstanbul: Hatıralar ve Şehir), 2003.
Fransızca Çeviriler
La maison du silence, (Sessiz Ev), çeviren: Münevver Andaç, Paris: Gallimard, 1988.
Le livre noir, (Kara Kitap), çeviren: Münevver Andaç, Paris: Gallimard, 1994.
Le château blanc, (Beyaz Kale), çeviren: Münevver Andaç, Paris: Gallimard, 1996.
La vie nouvelle, (Yeni Hayat), çeviren: Münevver Andaç, Paris: Gallimard, 1998.
Mon nom est Rouge, (Benim Adım Kırmızı), çeviren: Gilles Authier, Paris: Gallimard, 2001.
Neige, (Kar), çeviren: Jean-François Pérouse, Paris: Gallimard, 2005.
Almanca Çeviriler
Die weisse Festung, Beyaz Kale, Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Frankfurt am Main : Insel, 1990.
Das schwarze Buch, Kara Kitap, Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 1995.
Das neue Leben, Yeni Hayat Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 1998.
Rot ist mein Name, Benim Adım Kırmızı Tükçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 2001.
Schnee, Kar Türkçeden çeviren: Christoph K. Neumann., Münih : Hanser, 2005.
Der Blick aus meinem Fenster, Pencereden Bakmak, Gözlemler, Münih : Hanser, 2006
İspanyolca Çeviriler
La casa del silencio (Sessiz Ev), Metáfora Ediciones, 2001.
El astrólogo y el sultán (Beyaz Kale), Edhasa, 1994.
El libro negro (Kara Kitap), Alfaguara, 2001.
La vida nueva (Yeni Hayat), Alfaguara, 2002.
Me llamo Rojo (Benim Adım Kırmızı), Alfaguara, 2003.
Nieve (Kar), Alfaguara, 2005.
Estambul: Memorias y la ciudad (İstanbul: Hatıralar ve Şehir), Mondadori, 2006.
İtalyanca Çeviriler
Roccalba (Beyaz Kale), Türkçeden çeviren: Giampiero Bellingeri, Milano: Frassinelli, 1992; ayrıca Il castello bianco adıyla Torino: Einaudi, 2006.
La casa del silenzio (Sessiz Ev), Türkçeden çeviren: Francesco Bruno, Milano: Frassinelli, 1993.
Il libro nero (Kara Kitap), Türkçeden çeviren: Mario Biondi, Milano: Frassinelli, 1996.
La nuova vita (Yeni Hayat), Türkçeden çeviren: Marta Bertolini ve Semsa Gezgin, Torino: Einaudi, 2000.
Il mio nome è rosso (Benim Adım Kırmızı), Türkçeden çeviren: Marta Bertolini ve Semsa Gezgin, Torino: Einaudi, 2001.
Neve (Kar), Türkçeden çeviren: Marta Bertolini ve Semsa Gezgin, Torino: Einaudi, 2004
Istanbul (İstanbul: Hatıralar ve Şehir), Türkçeden çeviren: Semsa Gezgin, Torino: Einaudi, 2006.
Hollandaca Çeviriler
Meneer Cevdet en zijn zonen (Cevdet Bey ve Oğulları), 1982.
Het huis van de stilte (Sessiz ev), 1983.
De witte vesting (Beyaz kale), De witte vesting
Het zwarte boek (Kara kitap), 1990.
Het verborgen gezicht (Gizli Yuz), 1992.
Het nieuwe leven (Yeni hayat), 1995.
Ik heet Karmozijn (Benim adım Kırmızı), 1998.
De andere kleuren (Öteki Renkler), 1999.
Sneeuw (Kar), 2002.
Istanbul: herinneringen en de stad (İstanbul: Hatıralar ve Şehir), 2003.
İsveçce Çeviriler
Herr Cevdet och sönerna (Cevdet Bey ve Oğulları), 1982.
Det tysta huset (Sessiz Ev), 1983.
Den vita borgen (Beyaz Kale), 1985.
Den svarta boken (Kara Kitap), 1990.
Det nya livet (Yeni Hayat), 1995.
De andra färgerna (Öteki Renkler), 1999.
Mitt namn är röd (Benim Adım Kırmızı), 2000.
Snö (Kar), 2002.
Istanbul: Minnen och dikter (İstanbul: Hatıralar ve Şehir), 2003.
Norveçce Çeviriler
Det hvite slottet (Beyaz Kale), Türkçeden çeviren: Trude Falck, 1985.
Svart bok (Kara Kitap), Türkçeden çeviren: Bernt Brendemoen, 1990.
Det nye livet (Yeni Hayat), Türkçeden çeviren: Alf & Ayfer Storrud, 1995.
Mitt navn er Karmosin (Benim Adım Kırmızı), Türkçeden çeviren: Bernt Brendemoen, 2000.
Snø (Kar), Türkçeden çeviren: Alf & Ayfer Storrud, 2002.
Istanbul. Byen og minnene (İstanbul: Hatıralar ve Şehir), Türkçeden çeviren: Bernt Brendemoen, 2003.
Bulgarca Çeviriler
Бялата крепост (Byalata krepost - Beyaz Kale), 2005
Черна книга (Cherna kniga - Kara Kitap), 2000.
Името ми е Червен (Imeto mi e Cherven - Benim Adım Kırmızı), 2004
Сняг (Snyag-Kar), 2006
Korece Çeviriler
내 이름은 빨강 (Benim Adım Kırmızı)
눈 (Kar)
하얀 성 (Beyaz Kale)
새로운 인생 (İstanbul: Hatıralar ve Şehir)
Lehçe Çeviriler
Śnieg (Kar), 2006
Nazywają mnie Czerwień (Benim Adım Kırmızı), hazırlık safhasında, 2007
Nowe Życie, hazırlık safhasında, (Yeni Hayat), 2008
Macarca Çeviriler
A fehér kastély (Beyaz Kale), Türkçeden çeviren: Komáromy Rudolf, Ulpiusház.
Az új élet (Yeni Hayat), Türkçeden çeviren: Takács M. József, Ulpiusház.
Hó (Kar), Türkçeden çeviren: Ladányi Katalin, Ulpiusház.
Sırpça Çeviriler
Bela tvrđava Beyaz Kale, Türkçeden çeviren: Ivan Panović., Belgrad: Geo Poetika, 2002
Novi život, Yeni Hayat, Türkçeden çeviren: Ivan Panović., Belgrad: Geo Poetika, 2004.
Zovem se Crveno Benim Adım Kırmızı, Türkçeden çeviren: Ivan Panović., Belgrad: Geo Poetika, 2006
Fince Çeviriler
Istanbul. Muistot ja kaupunki (İstanbul: Hatıralar ve Şehir, 2003) Tuula Kojo. Ocak 2004.
Lumi (Kar, 2002) Türkçeden çeviren: Tuula Kojo. Keltainen kirjasto (Sarı kütüphane) Ocak 2004.
Nimeni on Punainen (Benim Adım Kırmızı, 1998). Türkçeden çeviren: Tuula Kojo Keltainen kirjasto Ocak 2000.
Musta kirja (Kara Kitap, 1990). Türkçeden çeviren: Tuula Kojo Keltainen kirjasto Ocak 1998.
Uusi elämä (Yeni Hayat, 1994). Türkçeden çeviren: Tuula Kojo. Keltainen kirjasto Ocak 1995.
Rumence Çeviri
Mă numesc Roşu (Benim Adım Kırmızı), Türkçeden çeviren: Luminiţa Munteanu, 2006.
Estonca Çeviri
Lumi (Kar), Türkçeden çeviren: Ly Seppel, Pegasus, 2006.
Ödülleri
1979 Milliyet Roman Yarışması Ödülü Karanlık ve Işık (iki yazar arasında paylaşıldı)
1983 Orhan Kemal Roman Ödülü Cevdet Bey ve Oğulları
1984 Madaralı Roman Ödülü Sessiz Ev
1990 Independent Yabancı Roman Ödülü (Birleşik Krallık) Beyaz Kale
1991 Prix de la Découverte Européene (Fransa) Sessiz Ev (Fransızca çevirisi nedeniyle)
1991 Antalya Altın Portakal film festivali en iyi senaryo Gizli Yüz
2002 Prix du Meilleur Livre Etranger (Fransa) Benim Adım Kırmızı
2003 Premio rinzane Cavour (İtalya) Benim Adım Kırmızı
2005 Alman Kitap Sanatı'nın Barış Ödülü (Almanya)
2005 Prix Medicis Etranger (Fransa) Kar
2006 Nobel Edebiyat Ödülü |
|
Ziyaretçi: 38
Üye: 0
Toplam: 38
ToplamUye: 3892
Son Üye 
